سال 1226 ه . ق بنا نمود ، تمام قسمت‌هايش شروع به ريزش نمود ؛ به‌گونه‌اى كه به اثرى تاريخى تبديل شد . گفتنى است اوضاع سياسى - اقتصادى نيمه دوم قرن سوم هجرى ، برابر با قرن نهم ميلادى ، دستخوش فراز و نشيب‌هاى فراوانى بود . قطر اين شهر در آن هنگام ، بيشتر از پانصد متر نبود . اما جمعيت آن پس از گذشت نزديك به يك قرن از تأسيس - بعد از آنكه عضدالدوله ديلمى ضريح مطهر امام على ( ع ) را در سال 371 ه . ق / 981 م ، بازسازى كرد - به پنج هزار نفر رسيد . اما به مرور زمان ، اين شهر چنان رونق يافت كه ابن‌بطوطه ، جهانگرد پرآوازه ، در سال 726 ه . ق / 1325 م . هنگام بازگشتش از زيارت خانه خدا ، از اين شهر ديدن كرد . البته پس از مدتى ، دوباره شهر گرفتار حوادث بسيارى شد ؛ به‌طورىكه بر اثر خشكسالى و حملات گسترده اعراب به آنجا ، اوضاع اقتصادى به‌شدت نامناسب گرديد ؛ تا جايىكه دست‌يابى به يك قرص نان جو يا يك مشت خرما سخت شده بود . بر اثر اين اوضاع نابسامان ، ساكنان شهر مهاجرت كردند و فقط پانصد خانوار در شهر باقى ماندند كه بيشتر آنان نيز جزو خادمان ضريح مطهر امام على ( ع ) بودند . گفته شده است جهانگرد پرتغالى ، « تكسيرا » ، در سال 1013 ه . ق / 1604 م از وضعيت بحرانى اين شهر بازديد كرده است . شهر نجف با تمامى ويژگىهايش ، همواره دستخوش حوادث گوناگون بوده است و تنها نظر لطف صاحب ضريح مطهر بوده است كه شهر ، جان دوباره گرفته است . با اين حال ، شهر نجف همواره ، در روند حواث عراق ، جهان عرب ، جهان اسلام و حتى تمام دنيا تأثيرگذار بوده است . درواقع براثر تربيت دانشمندان فراوان در هر رشته ، در تمامى زمينه‌هاى دينى ، علمى ، ملى ، سياسى ، اقتصادى و